سرطان پستان یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در جهان است؛ اما پیشرفت‌های پزشکی در سال‌های اخیر باعث شده است گزینه‌های درمانی برای بسیاری از بیماران گسترده‌تر و دقیق‌تر شوند.

امروزه درمان سرطان پستان فقط به جراحی، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی محدود نیست. داروهای هدفمند، درمان‌های هورمونی پیشرفته، آنتی‌بادی-داروها و درمان‌های مبتنی بر ویژگی‌های ژنتیکی تومور، نقش مهمی در درمان بیماران دارند.

در سال ۲۰۲۶ نیز چندین تحول مهم در درمان سرطان پستان رخ داده است؛ از جمله تأیید درمان‌هایی برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته، گسترش کاربرد داروهای جدید و توجه بیشتر به جهش‌های ژنتیکی مانند ESR1.

در این مقاله از آزمایشگاه ژنتیک ژنوم، جدیدترین تحولات درمانی سرطان پستان را بررسی می‌کنیم.

توجه: این مقاله جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص یا تجویز پزشک متخصص سرطان‌شناسی نیست. انتخاب درمان به نوع سرطان، مرحله بیماری، وضعیت گیرنده‌های هورمونی، ویژگی‌های ژنتیکی تومور، درمان‌های قبلی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

سرطان پستان به چند نوع تقسیم می‌شود؟

سرطان پستان یک بیماری واحد نیست و بر اساس ویژگی‌های سلول‌های سرطانی، انواع مختلفی دارد. این تفاوت‌ها نقش مهمی در انتخاب درمان دارند.

۱. سرطان پستان با گیرنده هورمونی مثبت

در این نوع سرطان، سلول‌های تومور ممکن است گیرنده استروژن یا پروژسترون داشته باشند. درمان‌های هورمونی و داروهایی که مسیر رشد سلول سرطانی را مهار می‌کنند، در درمان این بیماران اهمیت زیادی دارند.

۲. سرطان پستان HER2 مثبت

در این نوع سرطان، میزان پروتئین HER2 در سلول‌های تومور افزایش یافته است. داروهای هدفمند ضد HER2، از جمله تراستوزوماب و داروهای جدیدتر، در درمان این بیماران کاربرد دارند.

۳. سرطان پستان سه‌گانه منفی

در سرطان پستان سه‌گانه منفی، گیرنده‌های استروژن، پروژسترون و HER2 وجود ندارند یا در سطح قابل‌توجهی بیان نمی‌شوند.

درمان این نوع سرطان می‌تواند شامل شیمی‌درمانی، ایمنی‌درمانی و داروهای هدفمند خاص باشد. برخی داروهای جدید در سال ۲۰۲۶ گزینه‌های درمانی این گروه را گسترش داده‌اند.

۴. سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک

در این وضعیت، سرطان به خارج از پستان و غدد لنفاوی منطقه‌ای گسترش یافته و ممکن است اندام‌های دیگری را نیز درگیر کرده باشد.

هدف درمان می‌تواند کنترل طولانی‌مدت بیماری، کاهش علائم، حفظ کیفیت زندگی و افزایش طول عمر باشد. انتخاب دارو در این مرحله معمولاً به ویژگی‌های مولکولی و ژنتیکی تومور وابسته است.

جدیدترین درمان‌های سرطان پستان در سال ۲۰۲۶

۱. کامیزسترانت؛ درمان جدید برای برخی سرطان‌های پستان وابسته به هورمون

یکی از مهم‌ترین تحولات سال ۲۰۲۶، تأیید داروی کامیزسترانت (Camizestrant) در ایالات متحده برای گروه مشخصی از بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک است.

این دارو یک مهارکننده گیرنده استروژن محسوب می‌شود و برای بیمارانی طراحی شده است که:

• سرطان پستان آن‌ها گیرنده هورمونی مثبت باشد.
• وضعیت HER2 منفی باشد.
• بیماری به‌صورت موضعی پیشرفته یا متاستاتیک باشد.
• جهش اکتسابی ESR1 در تومور شناسایی شده باشد.
• جهش در شرایط درمانی مشخصی ایجاد شده باشد که با درمان‌های مهارکننده آروماتاز و داروهای گروه CDK4/6 ارتباط دارد.

در تاریخ ۴ سپتامبر ۲۰۲۶، سازمان غذا و داروی آمریکا، FDA، استفاده از کامیزسترانت را همراه با یکی از مهارکننده‌های CDK4/6 برای این گروه از بیماران تأیید کرد.

چرا جهش ESR1 اهمیت دارد؟

ژن ESR1 دستور ساخت گیرنده استروژن را صادر می‌کند. برخی تومورها در طول درمان هورمونی دچار جهش در این ژن می‌شوند. این جهش‌ها می‌توانند باعث شوند سلول‌های سرطانی به بعضی از درمان‌های هورمونی قبلی پاسخ کمتری بدهند.

به همین دلیل، شناسایی جهش ESR1 می‌تواند در تصمیم‌گیری درباره تغییر درمان اهمیت داشته باشد.

آیا آزمایش ESR1 برای همه بیماران لازم است؟

خیر. این آزمایش برای همه بیماران مبتلا به سرطان پستان به‌صورت یکسان کاربرد ندارد. در بیماران مبتلا به سرطان پستان هورمون‌مثبت پیشرفته یا متاستاتیک، پزشک ممکن است بر اساس سابقه درمان و وضعیت بیماری، آزمایش جهش ESR1 را درخواست کند.

منبع علمی:
اطلاعات رسمی FDA درباره تأیید کامیزسترانت

۲. وپدگسترانت؛ رویکرد جدید برای هدف‌گیری گیرنده استروژن

یکی دیگر از درمان‌های جدید سرطان پستان در سال ۲۰۲۶، داروی وپدگسترانت (Vepdegestrant) است.

این دارو در گروهی از درمان‌های نوین قرار می‌گیرد که با استفاده از سازوکارهای تخریب هدفمند پروتئین، به کاهش سطح پروتئین‌های خاص در سلول سرطانی کمک می‌کنند.

وپدگسترانت در ۱ مه ۲۰۲۶ توسط FDA برای گروه مشخصی از بیماران تأیید شد:

• سرطان پستان ER مثبت؛
• HER2 منفی؛
• بیماری پیشرفته یا متاستاتیک؛
• وجود جهش ESR1؛
• پیشرفت بیماری پس از دست‌کم یک خط درمان هورمونی.

اهمیت این درمان چیست؟

در برخی بیماران، سرطان پستان با وجود دریافت درمان هورمونی، به رشد خود ادامه می‌دهد. جهش ESR1 یکی از مکانیسم‌های احتمالی مقاومت به درمان است.

وپدگسترانت نمونه‌ای از حرکت درمان سرطان به سمت هدف‌گیری دقیق‌تر ویژگی‌های مولکولی تومور است.

با این حال، این دارو برای تمام بیماران مبتلا به سرطان پستان مناسب نیست و انتخاب آن باید بر اساس شرایط بالینی و نتایج آزمایش‌های مربوطه انجام شود.

منبع رسمی:
تأیید وپدگسترانت توسط FDA

۳. گداتولیسِب؛ درمانی برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان HR مثبت و HER2 منفی

داروی گداتولیسِب (Gedatolisib) یکی دیگر از درمان‌های جدیدی است که در سال ۲۰۲۶ وارد مرحله مهمی از توسعه درمانی شد.

FDA در ۱۴ ژوئیه ۲۰۲۶ استفاده از این دارو را همراه با فولوسترانت، با یا بدون پالبوسیکلیب، برای گروه مشخصی از بیماران مبتلا به سرطان پستان پیشرفته یا متاستاتیک تأیید کرد.

این درمان برای بیمارانی در نظر گرفته شده است که:

• سرطان پستان آن‌ها گیرنده هورمونی مثبت باشد؛
• HER2 منفی باشد؛
• بیماری پس از درمان هورمونی در مرحله متاستاتیک پیشرفت کرده باشد؛
• جهش PIK3CA در آزمایش مورد تأیید شناسایی نشده باشد.

گداتولیسِب چگونه عمل می‌کند؟

این دارو مسیرهای پیام‌رسانی داخل سلولی مرتبط با رشد و بقای سلول‌های سرطانی، از جمله مسیر PI3K، را هدف قرار می‌دهد.

مسیر PI3K در برخی سرطان‌ها در رشد سلولی و ایجاد مقاومت به درمان نقش دارد. هدف‌گیری این مسیر می‌تواند برای گروه خاصی از بیماران مفید باشد.

نقش آزمایش ژنتیک چیست؟

در این نوع درمان، بررسی وضعیت ژن PIK3CA اهمیت دارد؛ زیرا وجود یا نبود جهش در این ژن می‌تواند بر انتخاب برخی درمان‌های هدفمند تأثیر بگذارد.

منبع رسمی:
فهرست تأییدیه‌های FDA در حوزه سرطان

۴. تراستوزوماب دروکستکان؛ گسترش کاربرد درمان هدفمند در سرطان پستان HER2 مثبت

یکی از مهم‌ترین گروه‌های دارویی در درمان سرطان پستان، آنتی‌بادی-داروها یا ADCها هستند.

این داروها از یک بخش آنتی‌بادی و یک ماده دارویی ضدسرطان تشکیل شده‌اند. آنتی‌بادی به هدف مشخصی روی سلول سرطانی متصل می‌شود و داروی ضدسرطان را به آن ناحیه منتقل می‌کند.

یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌ها، تراستوزوماب دروکستکان (Trastuzumab deruxtecan) با نام تجاری Enhertu است.

در ۱۵ مه ۲۰۲۶، FDA دو کاربرد جدید برای این دارو در سرطان پستان HER2 مثبت در مراحل اولیه تأیید کرد:

1. استفاده در درمان پیش از جراحی در برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان HER2 مثبت مرحله دوم یا سوم؛
2. استفاده پس از جراحی در برخی بیمارانی که با وجود درمان پیش از جراحی، همچنان بیماری مهاجم باقی‌مانده دارند.

چرا این تحول اهمیت دارد؟

پیش از این، بسیاری از درمان‌های هدفمند ضد HER2 در مراحل خاصی از بیماری کاربرد داشتند. گسترش کاربرد تراستوزوماب دروکستکان نشان‌دهنده تلاش برای استفاده مؤثرتر از درمان‌های هدفمند در مراحل زودتر سرطان پستان است.

با این حال، این دارو برای تمام بیماران HER2 مثبت مناسب نیست و تصمیم‌گیری درباره آن به مرحله سرطان، نتایج نمونه‌برداری و برنامه درمانی بیمار بستگی دارد.

منبع رسمی:
اطلاعیه FDA درباره کاربردهای جدید تراستوزوماب دروکستکان

۵. ساسیتوزوماب گوویتکان؛ گزینه‌های جدید برای سرطان پستان سه‌گانه منفی

سرطان پستان سه‌گانه منفی یکی از انواع مهم سرطان پستان است که درمان آن به دلیل نبود گیرنده‌های هورمونی و HER2 می‌تواند پیچیده‌تر باشد.

ساسیتوزوماب گوویتکان (Sacituzumab govitecan) یک آنتی‌بادی-داروی ضدسرطان است که پروتئین Trop-2 را هدف قرار می‌دهد.

در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶، FDA کاربردهای جدیدی برای این دارو در درمان خط اول برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان سه‌گانه منفی پیشرفته یا متاستاتیک تأیید کرد.

این تأییدیه شامل دو وضعیت اصلی بود:

حالت اول: استفاده به‌صورت تک‌دارویی

برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان سه‌گانه منفی غیرقابل جراحی یا متاستاتیک که گزینه مناسبی برای درمان‌های مهارکننده PD-1 یا PD-L1 نیستند.

حالت دوم: استفاده همراه با پمبرولیزوماب

برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان سه‌گانه منفی متاستاتیک که تومور آن‌ها بیان PD-L1 با امتیاز CPS حداقل ۱۰ دارد.

چرا آزمایش PD-L1 اهمیت دارد؟

PD-L1 یکی از نشانگرهایی است که می‌تواند در انتخاب برخی درمان‌های ایمنی‌درمانی نقش داشته باشد.

آزمایش PD-L1 باید با روش معتبر و مورد تأیید انجام شود و نتیجه آن در کنار سایر ویژگی‌های بیمار تفسیر شود.

منبع رسمی:
تأیید ساسیتوزوماب گوویتکان توسط FDA

۶. داتوپوتاماب دروکستکان؛ درمان جدید برای برخی بیماران مبتلا به سرطان پستان سه‌گانه منفی

داتوپوتاماب دروکستکان (Datopotamab deruxtecan) نیز در گروه آنتی‌بادی-داروها قرار می‌گیرد و Trop-2 را هدف قرار می‌دهد.

در ۲۲ مه ۲۰۲۶، FDA این دارو را برای برخی بیماران بزرگسال مبتلا به سرطان پستان سه‌گانه منفی غیرقابل جراحی یا متاستاتیک تأیید کرد؛ به‌ویژه بیمارانی که گزینه مناسبی برای درمان‌های مهارکننده PD-1 یا PD-L1 نیستند.

این دارو نمونه دیگری از تلاش برای توسعه درمان‌های هدفمندتر در سرطان پستان سه‌گانه منفی است.

البته تأیید یک دارو به این معنا نیست که برای هر بیمار مبتلا به این نوع سرطان بهترین انتخاب است. وضعیت بیماری، درمان‌های قبلی و شرایط فردی بیمار باید بررسی شود.

منبع رسمی:
تأیید داتوپوتاماب دروکستکان توسط FDA

نقش آزمایش‌های ژنتیک در انتخاب درمان سرطان پستان

یکی از مهم‌ترین تغییرات در درمان سرطان پستان، حرکت از درمان یکسان برای همه بیماران به سمت پزشکی دقیق یا درمان شخصی‌سازی‌شده است.

در این رویکرد، ویژگی‌های تومور هر بیمار بررسی می‌شود تا مشخص شود کدام درمان ممکن است اثربخشی بیشتری داشته باشد.

برخی از نشانگرها و ژن‌هایی که ممکن است در تصمیم‌گیری درمانی اهمیت داشته باشند عبارت‌اند از:

آیا آزمایش ژنتیک همیشه به معنی آزمایش ارثی است؟

خیر.

دو نوع آزمایش مهم وجود دارد:

۱. آزمایش ژنتیک ارثی:
برای بررسی تغییرات ژنتیکی موجود در سلول‌های بدن که ممکن است خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهند. نمونه‌هایی مانند BRCA1 و BRCA2 در این گروه قرار می‌گیرند.

۲. آزمایش ژنتیک یا مولکولی تومور:
برای بررسی تغییرات ژنتیکی ایجادشده در سلول‌های سرطانی. این آزمایش‌ها ممکن است به انتخاب درمان هدفمند یا شناسایی مکانیسم مقاومت به درمان کمک کنند.

تشخیص اینکه کدام آزمایش برای بیمار مناسب است، باید توسط پزشک و بر اساس نوع سرطان و سابقه درمان انجام شود.

آیا درمان‌های جدید سرطان پستان برای همه بیماران مناسب هستند؟

خیر. انتخاب درمان به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله:

• نوع سرطان پستان؛
• مرحله بیماری؛
• وضعیت گیرنده‌های هورمونی؛
• وضعیت HER2؛
• وجود یا نبود جهش‌های ژنتیکی خاص؛
• درمان‌های قبلی؛
• وضعیت عمومی سلامت بیمار؛
• عملکرد اندام‌هایی مانند کبد و کلیه؛
• عوارض احتمالی داروها؛
• دسترسی به دارو و تأییدیه‌های قانونی در کشور محل درمان.

بنابراین، نباید صرفاً بر اساس نام یک داروی جدید یا خبر تأیید آن، درمان فعلی را تغییر داد.

تأییدیه FDA نیز به‌تنهایی به معنی تأیید مصرف دارو در تمام کشورها نیست. وضعیت ثبت، دسترسی و مجوز مصرف داروها باید از مراجع قانونی کشور محل درمان بررسی شود.

آینده درمان سرطان پستان به کدام سمت می‌رود؟

تحولات سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که پژوهش‌های سرطان پستان بیش از گذشته بر چند محور متمرکز شده‌اند:

درمان‌های مبتنی بر ویژگی‌های ژنتیکی

شناسایی تغییرات ژنتیکی تومور می‌تواند به انتخاب درمان مناسب‌تر برای برخی بیماران کمک کند.

توسعه آنتی‌بادی-داروها

این داروها تلاش می‌کنند مواد ضدسرطان را با هدف‌گیری دقیق‌تر به سلول‌های سرطانی برسانند.

شناسایی مقاومت به درمان

بررسی جهش‌هایی مانند ESR1 می‌تواند به درک بهتر علت پیشرفت بیماری در برخی بیماران کمک کند.

استفاده دقیق‌تر از ایمنی‌درمانی

نشانگرهایی مانند PD-L1 در انتخاب برخی درمان‌های ایمنی‌درمانی نقش دارند؛ هرچند نتیجه یک آزمایش به‌تنهایی برای تصمیم‌گیری کافی نیست.

درمان شخصی‌سازی‌شده

در آینده، ترکیب اطلاعات بالینی، ژنتیکی و مولکولی بیمار می‌تواند نقش بیشتری در انتخاب درمان داشته باشد.

جمع‌بندی

در سال ۲۰۲۶، درمان سرطان پستان همچنان در حال پیشرفت است. تأیید یا گسترش کاربرد داروهایی مانند کامیزسترانت، وپدگسترانت، گداتولیسِب، تراستوزوماب دروکستکان، ساسیتوزوماب گوویتکان و داتوپوتاماب دروکستکان، نمونه‌هایی از تحولات مهم اخیر هستند.

با این حال، جدیدترین درمان لزوماً بهترین درمان برای همه بیماران نیست.

انتخاب درمان باید بر اساس نوع سرطان، مرحله بیماری، ویژگی‌های مولکولی و ژنتیکی تومور و نظر تیم تخصصی درمان انجام شود.

آزمایش‌های ژنتیک و مولکولی می‌توانند در برخی بیماران به شناسایی ویژگی‌های مهم تومور و انتخاب درمان کمک کنند؛ اما درخواست هر آزمایش باید با توجه به شرایط بالینی بیمار صورت گیرد.

آزمایشگاه ژنتیک ژنوم

در آزمایشگاه ژنتیک ژنوم، بررسی‌های ژنتیکی و مولکولی مرتبط با سرطان می‌تواند در چارچوب ارزیابی تخصصی و با توجه به درخواست پزشک انجام شود.

برای آگاهی از خدمات آزمایشگاه و دریافت راهنمایی درباره آزمایش‌های مرتبط با سرطان پستان، می‌توانید با کارشناسان ژنوم در ارتباط باشید.

منابع خارجی معتبر مقاله

1. FDA — تأیید کامیزسترانت برای سرطان پستان دارای جهش ESR1
   مشاهده منبع
2. FDA — تأیید وپدگسترانت و فهرست تأییدیه‌های دارویی سرطان
   مشاهده فهرست رسمی FDA
3. FDA — تأیید ساسیتوزوماب گوویتکان در سرطان پستان سه‌گانه منفی
   مشاهده منبع
4. American Society of Clinical Oncology — اخبار و تحولات درمان سرطان
   مشاهده وب‌سایت ASCO
5. National Cancer Institute — اطلاعات علمی درباره سرطان پستان
   مشاهده وب‌سایت NCI
6. PubMed — جست‌وجوی مقالات علمی درباره درمان‌های نوین سرطان پستان
   جست‌وجو در PubMed